Mijn Friese klok

Overzicht van een restauratie

Home

Hoe het begon.

Het zal begin jaren negentig van de vorige eeuw geweest zijn toen Pake (opa) aankondigde dat hij ging verhuizen van zijn woning in Grou naar een bejaardenflat in Akkrum.

“Mijn klok moet mee” zei hij, doelende op een grote staande klok die hij altijd op het dressoir in zijn slaapkamer had staan. Deze staande klok bleek van origine een regulateur klok te zijn. Er had ooit houtworm in het ornament onder de klok gezeten. Pake had dit vrij rigoureus aangepakt door het ornament er af te zagen. Weg houtworm!

Omdat de klok toen wat uit model was, werden de ornamenten die als versiering op de kast waren geplaatst er ook maar afgezaagd. Wat overbleef was een mooie, weliswaar lompgrote, pendule die zolang ik mij kan heugen in z’n slaapkamer heeft gestaan.

Deze klok was mijn eerste kennismaking met het restaureren van klokken, want voordat deze klok naar het bejaardenhuis ging heb ik hem in ere hersteld en weer van pendule in een regulateur omgetoverd.

De ornamenten heb ik destijds deels zelf gemaakt, maar het meeste heb ik toen bij hobbyklok besteld. De kleur van deze ornamenten paste echter in het geheel niet bij de kast en dit vormde wel een probleem. Via een kennis ben ik toen bij Ignas van Os terechtgekomen. Ignas had destijds een antiek restauratie atelier in Arnhem. Samen hebben wij de klok “op kleur” gebracht en Pake heeft hier nog een aantal jaren van kunnen genieten.

Deze klok hangt nu bij mijn ouders aan de muur waar hij inmiddels al weer bijna 14 jaar probleemloos de exacte tijd aangeeft.

Vorig jaar rond deze tijd kreeg ik een telefoontje van mijn goede vriend Hennie. Hennie wist dat ik in het verleden wel eens een klok had gerestaureerd en hij vroeg zich af of ik ook belangstelling had voor een oude Friese klok die hij uit een erfenis had gekregen. “Er moet wel iets aan gebeuren” vertelde Hennie mij, maar de klok is helemaal compleet.

Het bleek een kortstaart of “dikkop” klok te zijn met het mechaniek van een “wandelende soldaat”, daterend uit het laatste kwart van de 18e eeuw. Volgens de boeken zou de kast uit eikenhout vervaardigd moeten zijn, maar Hennie’s klok was gemaakt van Iepenhout. Kenners onder u weten ongetwijfeld dat Iepenhout zo’n beetje het lievelingseten van houtwormen is. Sommige delen van de klok waren dan ook bijna geheel door de ijverige wormpjes verorberd.

Ook bleek de kap in het verleden een keer op de grond gevallen te zijn, waarbij het deurtje in diverse stukken was gebroken. Destijds heeft men dat gerepareerd met stukjes blik geknipt uit een “Gloria” blikje en stopverf. Vooral veel stopverf!

Een heel leuk project om te restaureren en ik heb de klok dan ook in dank aangenomen.
Maar hoe pak je dat nu aan? De historische waarde van de klok leek mij vrij hoog, maar zoals de klok erbij hing was hij niet veel waard. Kies je voor de makkelijke weg en ga je met hars en moderne lakken aan de gang, of probeer je de klok te restaureren met de middelen die men in de 18e eeuw ook ter beschikking had?

Ik besloot om voor het laatste te kiezen, beseffende dat dit een lange moeilijke weg zou worden, temeer omdat ik een aantal houtbewerkingsvaardigheden niet beheerste.

Op deze site kunt u zien wat ik allemaal met de klok heb gedaan om hem in de oude staat terug te brengen.